Mijn hart bloedt als ik honderden mensen voor de laatste keer bij Van Hool door de poort zie wandelen. Het doet me denken aan Ford Genk, Opel Antwerpen en Renault Vilvoorde. Vandaag resten slechts twee autofabrieken (Volvo en Audi), de maak-industrie lijkt stilaan niet langer levensvatbaar te zijn in ons land. Hoe komt dat eigenlijk?

Regeldrift

Het antwoord op die vraag is doorheen de jaren eigenlijk niet veranderd. Natuurlijk zijn er factoren die specifiek zijn voor deze tijd. Zo is er de fel toegenomen (Europese) regeldrift waarbij constructeurs wellicht weinig boodschap hebben aan richtlijnen rond pakweg vogel- en groenbescherming. Niet dat vogel- en groenbehoud niet belangrijk zijn, maar merken die fabrieken hebben in - ik zeg maar iets - Marokko, voelen ongetwijfeld het verschil qua regelneverij en het daaraan gekoppelde prijskaartje. Een ander heikel punt van deze tijd is natuurlijk de toegenomen energiekost, met dank aan Poetin.

Ik interviewde enkele dagen na de sluiting van Renault Vilvoorde in 1997 de nummer twee van Renault, Pierre-Alain De Smedt. De zeer aimabele Belg was operationeel directeur van Renault en hij vertelde me over de moeilijke markt voor destijds de Mégane die in Vilvoorde van de lijn liep. Maar de echte reden om de fabriek in België te sluiten was helder: loonkost.

Drogreden

Het is in het geval van Audi Vorst wellicht niet anders. Laat je vooral niet wijsmaken dat het alleen aan de dalende vraag naar elektrische voertuigen ligt. Dat is grotendeels een drogreden. OK, er is een vertraging, maar algemeen blijft de vraag naar EV’s nog altijd stijgen en die trend zal niet meteen veranderen. De Audi Q8 die in Vorst wordt gebouwd is niet meer de meest frisse of begeerlijke EV van het moment, maar de Volkswagengroep kan perfect een nieuw en recenter model naar Brussel brengen (hallo Q6!). Alleen ziet de directie natuurlijk ook het verschil in arbeidskost in België, tegenover hun andere fabrieken. Om die extra loonkost te compenseren wil de directie nu een cheque losweken bij de Federale overheid. Alexander De Croo zal die cheque vermoedelijk ook schrijven, en dan zijn we meteen aan de derde reddingsoperatie van de fabriek in Vorst, om jobs te vrijwaren.

Dat lijkt me an sich een goede zaak, want een gevrijwaarde job kost minder dan een extra werkloze arbeider die een uitkering moet krijgen. Maar hoeveel reddingsoperaties moeten hierna nog volgen? En niet alleen bij Audi. Waarom pakken onze beleidsmakers niet de kern van het probleem aan? België is het derde duurde land in Europa als het op loonkost aankomt. Enkel Luxemburg en Denemarken doen slechter. Vakbonden riposteren dan graag dat onze productiviteit hoger ligt. Ik twijfel er niet aan dat er bij Volvo Gent en Audi Vorst hard gewerkt wordt, maar werken ze in de Hyundai-fabriek in Tsjechië dan minder hard denk je? Ik durf dat te betwijfelen.

Eureka: een werkweek van 4 dagen!

Neen, de loonhandicap is de grootste doorn in het oog, met dank ook aan de automatische loonindexering. Op zich een eerbaar principe, maar een blok aan het been van fabrieken als Audi Vorst. Aan de indexering raken is taboe voor de politiek, zelfs nadenken over betere oplossingen lijkt al een brug te ver. En om er nog een schepje bovenop te doen moeten de lokale directeurs bij Volvo Gent en Audi Vorst bij hun moederhuis gaan uitleggen waarom de voorzitter van een grote politieke partij voorstelt om de vierdagen-werkweek (met minder uren) in te voeren, voor hetzelfde loon. Dan kan je toch niet verwachten dat spelers zoals Audi, die een paar duizenden arbeidsplaatsen moeten bekostigen, rustig blijven bij zulke ballonnetjes en beleid?

Dus, beste politici, werk aan een duurzame oplossing en zorg ervoor dat de loonkost (niet het nettosalaris!) naar beneden gaat. Met een degelijke taxshift bijvoorbeeld. Alleen zo kunnen we de medewerkers van Audi in Vorst (en bij uitbreiding Volvo Gent) garanties geven op lange termijn.