Je hoort er ons wel vaker over klagen: voor alles in je auto is tegenwoordig een schermpje voorzien. Dat geldt niet alleen voor de klimaatregeling of het audiovolume, maar ook voor de moderne tellerpartij. Zo lees je vandaag de dag maar zelden meer je snelheid, toerental of brandstofpeil af op een analoge klok, want zelfs betaalbare auto’s beschikken al vaak bestuurdersdisplays met liefst een gekke vormgeving. Er was echter een tijd waarin zo’n scherm te duur of gewoon nog onbestaande was, maar dat betekent niet dat ontwerpers niet durfden uitpakken met innovatieve tellers.

Volvo P121 Amazon

Image

Eén van de vroegste voorbeelden van zo’n creatief klokkenwerk vinden we bij niemand minder dan het serieuze Volvo. Zij introduceerden in 1956 namelijk een minimalistische, platte snelheidsmeter op hun Amazon, een relatief normale — maar ongelofelijk knappe — gezinswagen. Het systeem werkte met een rode band die afhankelijk van de snelheid meer naar rechts rolde en zo je snelheid aangaf. Het systeem nam minder plaats in, waardoor de bovenzijde van het dashboard volledig met zachte bekleding overtrokken kon worden. Dat kwam de veiligheid ten goede, maar zo logisch in ’s werelds eerste productieauto met driepuntsgordels…

Mercedes-Benz W110/W111 Heckflosse

Image

In 1961 verscheen de Mercedes W110 — de verre voorvader van onze huidige E-Klasse — met zo mogelijk een nog unieker klokkenspel. Over het belangrijkste kenmerk van die auto — de vleugeltjes op de achterpartij waar het model zijn bijnaam ‘Heckflosse’ aan ontleent — zullen we het hier namelijk niet hebben maar wel over zijn opvallende, rechtopstaande teller. Die werkte net als het exemplaar van de Volvo met een rollend bandje, al werd het element hier verticaal georiënteerd en omsloten in een vierkante, glazen behuizing… Dat begint dus echt al te klinken als een soort scherm.

Citroën CX

Image

Met Citroën-tellers kan je stiekem een afzonderlijke lijst vullen, gaande van de kerstboom aan lampjes die ze in het dashboard van de BX Digit monteerden tot de centrale, digitale teller van de Xsara Picasso. We gaan het echter wat ouder zoeken voor hun gekste idee, want in 1974 trakteerden de Fransen de cockpit van hun CX op twee vierkante vergrootglazen waarachter een knalgele schijf met nummertjes roteerde. Het idee bleek zowat even mooi als het onhandig was, want schat maar eens je precieze snelheid in als die naald ergens tussen de 40 en de 60 wiebelt. Maar goed, alles voor de élégance.

Aston Martin Lagonda

Image

's Werelds eerste echt digitale teller werd dan weer gemonteerd in de Aston Martin Lagonda, bij zijn lancering in 1976 één van de duurste en stilistisch meest besproken auto’s van zijn tijd. Ook zijn dashboard geniet een twijfelachtige status, want hoewel de vier monitors zeer innovatief waren, bleken ze ook extreem onbetrouwbaar. Maar goed, wie wil er niet rondrijden in een auto van bijna een half miljoen in hedendaagse valuta, met een dashboard dat draaide op hetzelfde besturingssysteem als een Pac-Man-spelmachine.

Renault 11 Electronic

Image

Wacht echter zeven jaar en je kon bij Renault langs gaan voor de eerste betaalbare Europese hatchback met een digitale tellereenheid: de 11 Electronic. Daarmee was hij zelfs een jaartje voor op de Audi UrQuattro, die in 1984 voorzien werd van een digitaal dashboard. Net als het exemplaar van die Audi gaf het systeem van Renault ook gesproken aanwijzingen wanneer bijvoorbeeld één van de portieren open stond of je de handrem nog opgetrokken had wanneer je begon te rijden. Irritant destijds, maar vooral ongelofelijk charmant vandaag.

Bedenkelijke bonus: Lexus IS 200

Image

Vanaf de Lagonda wendden de meeste fabrikanten zich dus tot digitale technologie wanneer ze iets gek met hun tellers wilden doen, al werd er hier en daar nog eens analoog geëxperimenteerd. Een voorbeeldje vinden we terug bij Lexus, dat met de IS 200 in 1998 een knap exterieur combineerde met een bedenkelijke tellerpartij. Ze haalden hun inspiratie bij de luxehorloges van die tijd, waardoor de IS 200 pronkt met een glimmende wijzerplaat die de metertjes voor motortemperatuur, batterijspanning en brandstofpeil integreert als een soort chronotellers. Toen zag het er waarschijnlijk best premium uit, maar net als heel wat horloges uit de late jaren ’90 is het chique er nu wat van af.